ព្រះអង្គ​ឌួង (១៧៩៦ - ១៨៦០)

     ព្រះអង្គ​ឌួង ប្រសូត​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៧៩៦។ ព្រះអង្គ​ជា​បុត្រ​ពៅ​របស់ ស្តេច​អង្គ​អេង (១៧៩៤ - ១៧៩៧) ហើយ​បាន​ភៀស​ព្រះ​អង្គ​ទៅ​គង់​នៅ​ប្រទេស​ថៃ រវាង​ជាង ១ ទសវត្ស។ ព្រះ​អង្គ​ឌួង​ ត្រឡប់​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ ១៨៤១ ដែល​យើង​អាច​ទុក​ថា ព្រះ​អង្គ​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក​ពិត​មែន តែ ម្ចាស់​ក្សត្រី​អង្គ​ម៉ី មិន​ទាន់​ចូល​ទីវង្គត​នៅ​ឡើយ។ ដោយ​សិទ្ធិ​សញ្ញា​រវាង សៀម និងយួន នៅ​ខែ​ឆ្នូ ១៨៤៥ បាន​ស្រុះស្រួល​ប្រគល់​រាជ​បល្ល័ង្ក​ខ្មែរ​មក ព្រះ​អង្គ​ដួង​វិញ។
     ព្រះ​អង្គ​ដួង បាន​ទទួល​ពិធី រាជា​ភិសេក នៅ​ឧដុង្គ នា​ថ្ងៃ ៧ មីនា ១៨៤៨ ក្នុង​ជន្មាយុ ៥២ ព្រះ​វស្សា ហើយ​ទ្រង់​ព្រះ​នាមា​ភិធេយ្យ "ព្រះ​បាទ សម្តេច​ព្រះ​ ហរិរក្ស រាមា​ឥស្សរា​ធិបតី ព្រះ​ស្រី​សុរិយោ​ពណ៌ បរមសុរេន្ទ្រា មហា​ចក្រ​ត្រា​ធិរាេជ បរម​រាជ... "។ បន្ទាប់​ពី​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ភ្លាម ព្រះ​អង្គ​ចាប់​ផ្តើម​កសាង​ប្រទេស​ឡើង​វិញ ដោយ​ថវិកា​ពី​ឃ្លាំង​រាជ​វាំង​បង្កើត​ស្ថាប័ន​ផ្នែក​សង្គម​កិច្ច ពោល​គឺ ប្រជា​រាស្ត្រ​ក្រីក្រ និង​ព្រះ​សង្ឃ អាច​មក​ទទួល​អាហារ​ស្រស់​ស្រូប និង​ឆាន់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​បន្ថយ​ពន្ធ​ដារ​នានា ហើយ​សុវត្ថិភាព​ក៏​បាន​កើត​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ប្រទេស​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បង្កើត​រចនា​សម្ព័ន្ធ​នានា​សម្រាប់​បង្ក្រាប​ចោរ​កម្ម និង​បទឧក្រិដ្ឋ​ផ្សេងៗ។ នៅ​ឆ្នាំ ១៨៤៨ ព្រះ​អង្គ​ដួង បាន​បង្កើត​តុលាការ​សាលា​ឧទ្ធរណ៍ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ផ្ទាល់ ជា​អធិបតី​តុលាការ​ទី ២ នេះ។ ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ១៨៥៣ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ពិនិត្យ​សើ​រើ​ជា​ទូទៅ នូវ​មាត្រា​ច្បាប់​នានា ដោយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​រួម​ជា​សកម្ម។
     ព្រះ​អង្គ​ឌួង បាន​ឲ្យ​បោះ​ប្រាក់​រូប​ហង្ស នៅ​ឆ្នាំ ១៨៤៨ ហើយ​និង​បាន​កែប្រែ​រាជការ​កិច្ច​ជា​ទូទៅ។ ព្រះអង្គ ចាប់​ផ្តើម​ឲ្យ​សង់ កំពែង និង​ផ្លូវ​គមនាគមន៍ ហើយ​រវាង​ឆ្នាំ ១៨៥០ ព្រះ​អង្គ​បញ្ជា​ឲ្យ​មន្ត្រី​ធ្វើ​កេណ្ឌ​ប្រជាជន ឲ្យ​ធ្វើ​កំពែង​ដី ដើម្បី​ការពារ​ប៉ែក​ខាង​កើត​រាជ​ធានី​ហើយ​បាន​យក​ថវិកា​ពី​ឃ្លាំង​រាជ​វាំង ឲ្យ​កសាង​ផ្លូវ​ថ្នល់ ដើម្បី​ឲ្យ​រាស្ត្រ​ស្រែ​ចំការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ភោគ​ផល​ទៅ​ដល់ កំពង់​ផែ​ភ្នំ​ពេញ។
     ព្រះ​អង្គ​បាន​កែ​ទម្រង់​ពុទ្ធ​សាសនា​ដោយ​បញ្ជូន​គណៈ​ប្រតិភូ មាន​មន្ត្រី​សេនា​បតី​ខ្មែរ ២ រូប​ទៅ​គាល់​ស្តេច​សៀម នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ១២ មេសា ១៨៥៣ ដើម្បី​ឲ្យ​ស្តេច​សៀម​បញ្ជូន​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​វិញ នូវ​ព្រះ​សង្ឃ​មួយ​អង្គ ដែល​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ខាង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ព្រះនាម​ព្រះ​មហា​ប៉ាន ព្រម​ទាំង​សូម​ឲ្យ​យក​ទាំង​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃ​បីដក មកផង។ បាន​សេចក្តី​ថា​ពុទ្ធ​សាសនា គណៈ​ធម្ម​យុត្តិ​កនិកាយ ចូល​មក​កម្ពុជា​ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​មក។
     ជនជាតិ​បារាំង​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ ហងរី មូហូត (HENIE MOUHOT) បាន​ជួប​ស្តេច​អង្គ​ឌួង​រវាង​ឆ្នាំ ១៨៥៨ ហើយ​បាន​សរសេរ​ពី​រូប​សម្បត្តិ​ព្រះ​អង្គ​ឌួង​ថា​៖ "ព្រះ​អង្គ​ ប្រមាណ ៦០ ព្រះ​វស្សា មាន​ព្រះ​កាយ​ ទាប ធាត់​ក្រអាញ ព្រះ​កេសា​ខ្លី។ ទឹក​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ បាន​បង្ហាញ​ប្រាជ្ញា​ញាណ​វាងវៃ និង​មាន​សមាន​ចិត្ត​ល្អ"។
     ព្រះ​បាទ អង្គ​ឌួង ជា​រាជ​ឳរស​សីល​ធម៌ និង​ជា​ពុទ្ធ​សាសនា​និក​ជន​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា។
តាម​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ដែល​មាន​មក​ហើយ ស្នា​ព្រះ​ហស្ថ​ព្រះ​អង្គ​មាន រឿង​កាកី និពន្ធ​នៅ​ឆ្នាំ ១៨១៥ ច្បាប់​ស្រី នៅ​ឆ្នាំ ១៨៣៧។
     រឿង កាកី
     ចំពោះ​រឿង​កាកី អ្នក​សិក្សា​អក្សរ​សិល្ប៍​ខ្មែរ បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​យ៉ាង​ខ្ពង់ខ្ពស់ ជា​ពិសេស​ក្នុងសិល្ប៍​វិជ្ជា​នៃ​ការ​និព្ធ​កំណាព្យ។ កាកី ជា​ពាក្យ​បាលី​មាន​ន័យ​ថា​ "ក្អែក​ញី" ហើយ​កាកី​នេះ​ទៀត​សោត ជា​ពាក្យ​សំគាល់​តួអង្គ​ស្រី​ក្នុង​រឿង ហើយ​និង​ជា​ចំណង​ជើង​រឿង​ទៀត​ផង។ រឿង​កាកី ជនា​នុជន​ខ្មែរ​យើង​ស្គាល់​សឹង​តែ​រាល់​រូប។ រឿង​នេះ​ទៀត​សោត​ក្រសួង​សិក្សា​ធិការ​ជាតិ បាន​បញ្ចូល​ក្នុង​កម្ម​វិធី​សិក្សា​ថ្នាក់​ទី ១ ទំនើប ចាប់​តាំង​ពី​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​បានរួច​ពី​នឹម​អាណា​និគម​បារាំង​មក។ ពាក្យ​កាកី ក្នុង​ផ្នត់​គំនិត​ខ្មែរ​យើង មាន​ន័យ​ថា​ជា​អត្ថា​រូប សំគាល់​ស្រី​មាន​រូប​ល្អ​ឆើត​ឆាយ តែ​ចិត្ត​ចើក រេ​ដូច​ចុង​ស្រល់ ក្បត់​ប្តី​ ឬ​សង្សារ​ជា​និរន្តរ៍។ យើង​សង្កេត​ឃើញ​សេច​ក្តី​ប្រៀប​ធៀប ស្រី​រូប​ល្អ​ក្បត់​ចិត្ត​ប្តី​នេះ ទៅ​នឹង​នាង​កាកី ក្នុង​ចម្រៀង​ទំនើប ក្នុង​ប្រលោម​លោក និង​ក្នុងសម្តី​ប្រជាជន​ទូទៅ។ ទាំង​នេះ​បាន​សេចក្តី​ថា​រឿង​កាកី មិន​មែន​ស្គាល់​តែ​នៅ​ក្នុង​មជ្ឈ​ដ្ឋាន បញ្ញាវន្ត សិស្ស និស្សិត ឬវណ្ណៈ​អ្នក​ដឹក​នាំ​នោះ​ទេ ពោលគឺរឿង​នេះ​បាន​ជ្រួត​ជ្រាប​គ្រប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ​ប្រជារាស្ត្រ។ ដូច​នេះ​រឿង​កាកី មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាពជាទំហំជាតិទាំង​មូល។
     រឿង​កាកី ដែល​អ្នក​សិក្សា​បាន​ស្គាល់ជាង​គេ គឺ​ជា​ច្បាប់​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត្យ ដោយ​ទាញ​ចេញ​ពី​ច្បាប់​ដើម​របស់ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រី មាលិកា។

1 comment:

  1. The best no deposit casinos - Dr.MCD
    What are the best 고양 출장샵 no deposit casinos in 2020? · Bonuses 충청북도 출장안마 · Casino Withdrawal Methods · Cash out. · 전주 출장마사지 Fast Withdrawals · Deposit Bonuses · 삼척 출장샵 Casino Withdrawal Methods. 광명 출장안마

    ReplyDelete